Het is maandagochtend. Mijn spreekuur is net begonnen en ik haal mijn eerste patiënt op uit de wachtkamer. "Meneer Zwart". Ik zie hoe hij zijn wandelstok pakt, langzaam overeind komt, terwijl zijn vrouw al naast hem staat te wachten. Samen lopen ze de spreekkamer binnen. De afspraak kan beginnen. Of toch niet?
Voor mij is de afspraak al begonnen op het eerste moment dat ik iemand zie en zijn naam roep. Er is nog bijna geen woord gezegd. Nog niets gemeten of getest. Toch vertelt die eerste minuut ontzettend veel. Ik ben dan ook stiekem blij met lange ziekenhuisgangen en een wachtkamer vol obstakels als stoelen en tafels. Het geeft me namelijk ruim de tijd om alles te bekijken. Observeren noemen we dat in medische taal. Het is een van de oudste instrumenten die een arts heeft.
Want hoe staat iemand op uit de stoel? Snel of langzaam? Zoekt hij/zij steun aan de tafel of degene naast zich? Wat is het looptempo? Hoor ik nu een klapvoet en wat doet dat linkerbeen nu precies tijdens het omhoog zwaaien? Is het nog hetzelfde als de vorige keer dat ik hem/haar zag?
Het is niet alleen het staan en lopen. Het is het totaalplaatje. Soms zie ik namelijk onzekerheid, soms pijn of juist een vrolijke lach. Dit alles vertelt een patiëntendossier mij niet als ik dat vooraf doorneem.
Ik loop dan ook het liefst achter de patiënt de spreekkamer in, zodat ik totdat hij/zij weer zit alles kan zien. Patiënten die mij al langer kennen, weten dat. “De dokter die altijd even naar mijn benen kijkt als ze naast me loopt”. Of: “U had het zeker al gezien hè?” zijn reacties die ik wel eens krijg.
Maar meer zorgverleners doen dat. De fysiotherapeut die ook gespitst is op het lopen en ziet hoe u de oefenzaal binnenkomt nadat u met de fiets naar de praktijk bent gekomen. Oogt u vermoeid? Buiten adem? De ergotherapeut (die veel weet van handfunctieproblemen), hij/zij registreert hoe soepel de rits van de jas open wordt gedaan en hoe makkelijk de jas aan het haakje wordt gehangen. De maatschappelijk werkende die goed kijkt hoe de interactie tussen de patiënt en zijn naaste is. Zoeken ze steun bij elkaar? Komt de patiënt alleen naar binnen?
Noem het beroepsgekte, of “beroepsdeformatie”, met een mooi woord. Maar zelfs zonder dat u één woord heeft gezegd, hebben wij al een indruk gekregen.
Het is een groot voordeel die geoefende ogen. Maar het blijft belangrijk om die mening te toetsen. Want dat echtpaar dat gearmd binnenkwam die maandagochtend bleek dat al jaren te doen, ooit begonnen nadat zij aan haar heup was geopereerd. Dat had dus niets te maken met een verminderde balans van hem. Gelukkig vervangt het kijken het anamnesegesprek en lichamelijk onderzoek ook niet.
Kortom, de wachtkamer is meer dan een ruimte waar patiënten wachten. Het is het verlengde van de spreekkamer. De plek waar eerste indrukken ontstaan. De plek waar de patiënt zich voorbereidt op de ontmoeting met zijn zorgverlener, en waar de zorgverlener een eerste beeld vormt van de mens achter de patiënt. Kortom, elke afspraak begint in de wachtkamer.
Vragen over deze column? Mail ze naar ciap@spierziekten.nl
