Wat is de stand van zaken rond de toelating van een nieuw geneesmiddel voor SMA?

De beslissing over toelating van Spinraza tot de markt zal niet lang meer op zich laten wachten. Als de onderhandelingen meezitten doet de minister vóór 1 mei 2018 een uitspraak.

De geschiedenis in het kort: De EMA heeft op 21 april 2017 een positief advies gegeven over het gebruik van een nieuw geneesmiddel voor behandeling van SMA: Spinraza (Nusinersen). De Europese Commissie heeft dit besluit ook bekrachtigd. Daarna is ieder Europees land zelf ook gestart met een onderzoek naar het geneesmiddel. In Nederland heeft het Zorginstituut dat gedaan. De zitting van het Zorginstituut op 26 januari werd zeer druk bezocht. Honderden mensen waren aanwezig. Drie leden van Spierziekten Nederland hebben daar ook ingesproken. Het Zorginstituut heeft aangegeven dat de prijs voor het middel fors omlaag moet. Een vergoedingsregeling voor dit dure medicijn is in dit proces een belangrijke stap. In verschillende Europese landen is de vergoeding inmiddels geregeld. een enkele keer zijn er leeftijdsgrenzen; vaker is er sprake van start-/stopcriteria. Nederland voert de onderhandelingen samen met België. In december is er een tussenoplossing afgesproken voor jonge kinderen met type 2 of type 3. De behandeling vindt vooralsnog plaats in het UMC Utrecht. 

Helpt het nieuwe medicijn ook echt?

Nusinersen werkt bij naar schatting zestig procent van de kinderen. Het is nog niet bekend waardoor de verschillen in resultaten worden veroorzaakt. We weten ook niet wat het medicijn op de langere termijn doet.

Is er al iets te zeggen over welke kant de beslissing op gaat?

Nee, daar valt geen enkele uitspraak over te doen. Voor Spierziekten Nederland is de inzet een brede toelating in combinatie met een onderzoek naar de werking en effectiviteit van Spinraza op volwassen leeftijd.

Zijn er nog andere medicijnen voor SMA?

Er zijn nog drie andere medicijnen in een ver gevorderd ontwikkelingsstadium. Dit zijn middelen van de fabrikanten van Roche, Novartis en Avexis. Of deze middelen ook echt op de markt zullen komen, daar valt op dit moment nog niets over te zeggen. Kijk voor meer informatie op de website van het SMA-expertisecentrum.

Welke procedures moeten experimentele medicijnen doorlopen voor ze voor patiënten beschikbaar komen?

Mogelijke medicijnen voor een bepaalde aandoening worden eerst op hun veiligheid en daarna op hun werkzaamheid getest. Dat gebeurt in drie fases. Over dit onderzoek is elders meer te lezen. Wanneer een medicijn goede resultaten laat zien en de bijwerkingen beperkt zijn, zal een fabrikant om markttoelating vragen. In de Verenigde Staten worden de onderzoeksresultaten beoordeeld door de FDA, in de Europese Unie door de EMA. Wanneer deze instanties positief adviseren, worden de medicijnen toegelaten. Lees meer over de ontwikkelingen bij de SMA-medicijnen.

In Europa zijn er vervolgens per land aparte procedures voor toelating en vergoeding, wat betekent dat soms in het ene land het medicijn direct beschikbaar komt en vergoed wordt, terwijl in een ander land een medicijn niet of pas later wordt toegelaten. In Nederland geldt een aparte regeling voor zeer dure medicijnen - voor patiënten een zeer frustrerende situatie.
In de periode tussen aanvraag bij de EMA en FDA en toelating tot de markt krijgen de proefpersonen die aan de testen hebben meegedaan het medicijn gratis verstrekt.

Wat is een expanded access program (EAP)?

Een expanded access program geeft ook patiënten die niet hebben meegedaan aan de testen toegang tot medicijnen die al wel in medisch trials onderzocht zijn, maar die nog niet door de instanties tot de markt zijn toegelaten. EAP wordt ook wel aangeduid als compassionate use

Wie betaalt de kosten van het expanded access program?

De industrie die een middel op de markt wil brengen, stelt dit middel in de regel gratis beschikbaar en betaalt hiervan ook de kosten. De kosten voor de toediening en begeleiding worden door het ziekenhuis gedragen.

Is er altijd een expanded access program wanneer een nieuw middel op de markt wordt geïntroduceerd?

Nee, een expanded access program wordt alleen in uitzonderlijke situaties geïntroduceerd, wanneer er bijvoorbeeld sprake is van een sterk progressieve aandoening met een slechte prognose waarvoor nog geen alternatieve behandelingen bestaan.

Bestaat er ook een expanded access program voor Spinraza (Nusinersen), het nieuwe medicijn voor SMA?

In verschillende Europese landen is inmiddels een expanded access program gestart, ook in Nederland.

Voor welke patiënten is dit expanded access program beschikbaar?

Het expanded access program in Europa is alleen beschikbaar voor patiënten die gediagnosticeerd zijn met SMA type 1.

Waar wordt in Nederland het expanded access program uitgevoerd?

In Nederland wordt het expanded access programma uitgevoerd door het SMA-team in het UMC Utrecht. De contactgegevens vindt u hier.

Hoe wordt het medicijn toegediend?

Het medicijn wordt toegediend via een ruggenprik. Dit gebeurt in een operatiekamer en onder verdoving.

Kan een ruggenprik ook gegeven worden bij een scoliose of na een scoliose-operatie?

Een scoliose of scoliose-opertatie kan toediening bemoeilijken, maar vaak zijn er technieken beschikbaar om toediening toch mogelijk te maken.

Mijn kind wacht op een scoliose-operatie. Kunnen we de operatie niet beter uitstellen?

Nee, dat is een slechte keus. Neem voor advies eventueel contact op met een arts van het SMA-expertisecentrum.

Mijn kind heeft SMA type 1. Hoe kom ik in aanmerking voor het expanded access program?

Zorg dat uw kind bekend is bij het UMC Utrecht. Wanneer u twijfelt of dit al het geval is, vraag dan uw behandelend arts om uw kind zo snel mogelijk aan te melden bij het SMA-team van het UMC Utrecht.

Ik heb mijn kind met SMA type 1 aangemeld. Hoe gaat het nu verder?

Alle ouders met kinderen met SMA type 1 ontvangen een uitnodiging voor een gesprek en een vooronderzoek bij het SMA-team in het UMC Utrecht. Op basis daarvan wordt beslist over wel of niet behandelen. Er zijn inmiddels verschillende kinderen onder behandeling.

Ik heb een kind met SMA type 2 dat ik ook zo snel mogelijk wil laten behandelen. Wat moet ik doen?

Het expanded access program staat helaas alleen open voor kinderen met SMA type 1. Wilt u op de hoogte blijven van nieuwe ontwikkelingen of wilt u een rol spelen in acties en activiteiten, stuur dan een e-mail naar Spierziekten Nederland.Voor sommige jonge kinderen met type 2 en 3a bestaat sinds eind 2017 een tijdelijke regeling. Inmiddels is er contact geweest tussen ouders van de kinderen die in aanmerking komen en het expertisecentrum SMA van het UMC Utrecht.  

Ik ben een volwassene met SMA type 2/3. Kom ik ook in aanmerking voor behandeling?

Het expanded access program staat helaas alleen open voor kinderen met SMA type 1. De tussentijdse oplossing is voor de meest aangedane jonge kinderen met type 2 of 3a. De EMA heeft wel de toelating van het middel geadviseerd voor alle typen SMA. Zorg er daarom voor dat u bekend bent bij het SMA-expertisecentrum als u op termijn in aanmerking wilt komen voor behandeling met dit middel of wellicht andere middelen. Wilt u op de hoogte blijven van nieuwe ontwikkelingen of wilt u een rol spelen in acties en activiteiten, stuur dan een e-mail naar Spierziekten Nederland.

Gepubliceerd op 17 november 2017, laatst gewijzigd op 3 april 2018

Bewaar als PDF Printen