Welke medicijnen kan ik wel en niet slikken bij HMSN?

Er zijn veel vragen over medicijngebruik bij HMSN, niet alleen over medicijnen als therapie voor klachten van de ziekte, maar ook over de eventuele schadelijkheid van medicatie die voor iets anders dan HMSN wordt gebruikt. Er bestaat helaas nog geen geneesmiddel voor HMSN.

In het verleden werd mij door een patiënte de vraag gesteld of het mogelijk was dat zij door medicijngebruik in verband met een blaasontsteking achteruit was gegaan. Zij had last gekregen van dove voeten en handen en tintelingen in de vingers. Deze klachten had zij daarvoor niet, maar zij ontstonden nadat zij enkele dagen het middel Nitrofurantoïne gebruikt had. Zij heeft het gebruik hiervan op advies van de huisarts onmiddellijk gestaakt, maar de klachten bleven aanwezig. Nitrofurantoïne is een middel dat wordt gegeven bij urineweginfecties (blaasontstekingen enzovoort). Bij niet-HMSN-patiënten is bekend dat dit middel bij langdurig gebruik een polyneuropathie kan geven. Helaas leidt het staken van het gebruik van het middel niet altijd tot verbetering, de klachten kunnen soms onomkeerbaar zijn. Verder is voorzichtigheid geboden bij patiënten met bijvoorbeeld suikerziekte of bloedarmoede omdat deze gevoeliger zijn om een polyneuropathie te ontwikkelen. HMSN staat er niet bij, maar het is logisch dat ook HMSN-patiënten die al een polyneuropathie hebben, gevoeliger zijn voor extra schade aan de zenuwen.
Nitrofurantoïne is een voorbeeld van een middel dat schadelijk kan zijn bij gebruik door HMSN-patiënten.

Het is niet zinvol alle medicijnen op de lijst hier te bespreken, omdat blaasontstekingen relatief vaak voorkomen heb ik dit voorbeeld gekozen. Enkele kanttekeningen bij de lijst zijn wel op zijn plaats.
-    Het is een lijst met middelen die schadelijk voor de zenuwen kunnen zijn maar niet alle middelen leiden altijd tot schade.
-    De lijst is door de CMT-vereniging opgesteld, het is echter niet zo dat in de literatuur expliciet gemeld wordt dat deze middelen extra schadelijk zijn voor HMSN-patiënten. Logisch redeneren leidt wel tot de conclusie dat voorzichtigheid geboden is.
-    De lijst is mogelijk niet geheel compleet meer.
-    Het is natuurlijk belangrijk dat de arts de voor- en nadelen van het gebruik van een medicijn afweegt en zodoende tot de conclusie kan komen een bepaald middel toch te geven, ondanks de bijwerkingen op de zenuwen. Dat is bijvoorbeeld bij kanker het geval, wanneer een middel van de lijst de enige optie is.
-    Tot slot wil ik erop wijzen dat nogal eens allerlei klachten toegeschreven worden aan medicijngebruik (ook bij medicijnen die niet op de lijst staan) terwijl dat verband er niet is. Dit is dan geen reden om een - voor een andere ziekte - noodzakelijk medicijn te mijden.
Het lijkt me nuttig voor een HMSN-patiënt bij iedere dokter te melden dat hij HMSN heeft, zo nodig uit te leggen dat dit een chronische zenuwaandoening is en dit zo nodig nogmaals onder de aandacht te brengen wanneer er medicijnen worden voorgeschreven. Ook het nalezen van de bijsluiter is zinvol. De arts zal dan moeten overwegen of er een ander geneesmiddel kan worden voorgeschreven en of het strikt noodzakelijk is een bepaald middel te gebruiken.
Bron: website CMTA: www.cmtausa.org/resource-center/treatment-management/neurotoxic-medications.

Hoog risico
Vincristine – kanker: voor start nagaan of iemand HMSN heeft. Zo ja, dan niet nemen.

Matig risico

  • Amiodaron - onregelmatige hartslag
  • Auranofin - reumatoïde artritis
  • Aurothioglucose - reumatoïde artritis
  • Bortezomib - kanker
  • Cisplatin & Oxaliplatin - kanker
  • Colchicine (bij langdurig gebruik) - jicht
  • Dapson - chronische en zeldzame huidziekten (o.a. lepra)
  • Didanosine, Dideoxyinosine (ddI) - HIV
  • Dichloroacetaat – chonische lactaat acidose
  • Disulfiram (Antabus) – alcoholverslaving
  • Docetaxel - kanker
  • Eribulin mesylaat - kanker
  • Goud zouten - reumatoïde artritis
  • Ixabepilone - kanker
  • Lachgas (N2O) (bij inhalatie misbruik of vitamine B12-deficiëntie) – anestheticum
  • Leflunomide - reumatoïde artritis
  • Metronidazol (bij langdurig gebruik) - infecties
  • Misonidazol (bij langdurig gebruik) - kanker
  • Nitrofurantoïne - blaasontsteking
  • Oxaliplatin – kanker
  • Perhexiline – angina pectoris
  • Pyridoxine (bij zeer grote doseringen vitamine B6) – vitamine B6-deficiëntie
  • Stavudine (d4T) - HIV
  • Suramin – kanker
  • Taxanen (paclitaxel, docetaxel) – kanker
  • Thalidomide – lepra, auto-immuunziektes, kanker
  • Zalcitabine, Dideoxycytidine (ddC) - HIV

De lijst op de CMTA-website is nog uitgebreider, daarop worden ook medicijnen gemeld met een ‘onzeker of klein risico’ en ‘verwaarloosbaar of twijfelachtig risico´.

Adviseur: dr. C. Verhamme, neuroloog