Meedoen aan onderzoek: enkele tips

Misschien krijgt u weleens direct of indirect verzoeken om mee te doen aan een onderzoek naar spierziekten. Spierziekten Nederland stuurt regelmatig uitnodigingen om mee te doen aan onderzoek, maar wellicht treft u ook op internet verzoeken aan voor deelname aan een onderzoek.
Of het verstandig is deel te nemen aan een onderzoek hangt van veel factoren af. Hieronder staan enkele tips die u van dienst kunnen zijn bij het nemen van deze beslissing.

Voor- en nadelen van deelname aan onderzoek

Bedenk wat de voor- en nadelen van deelname zijn voor u of uw kind, maar ook voor de rest van uw gezin, uw werk en sociale omgeving. Zorg dat u goed geïnformeerd bent. Bij twijfel kunt u altijd advies vragen aan uw behandelend arts.

Mogelijke argumenten om wel mee te doen

  • Er is een kans dat u of uw kind een behandeling of medicijn krijgt dat helpt.
  • U kunt anderen helpen door deelname aan het onderzoek, (ook) als u er niet direct zelf baat bij heeft.
  • U kunt door deelname in contact komen met deskundigen. U krijgt goede zorg en begeleiding en bent op de hoogte van behandelingen of medicijnen die nog niet op de markt beschikbaar zijn.
  • Bij gunstige resultaten kan besloten worden dat u de behandeling mag blijven ontvangen in afwachting van het moment dat het middel daadwerkelijk op de markt komt.

Mogelijke argumenten om niet mee te doen

  • U kunt niet meedoen als u niet voldoet aan de inclusiecriteria. Dat zijn de eisen van de onderzoeker over bijvoorbeeld leeftijd, al dan niet gebruik van een rolstoel of afwezigheid van eventuele bijkomende aandoeningen.
  • Het is een proef, dus is het mogelijk dat de behandeling niet werkt of de ziekte verergert.
  • Afhankelijk van het soort onderzoek kunnen er zich vervelende en zelfs levensbedreigende bijwerkingen voordoen.
  • Het kan nodig zijn regelmatig het ziekenhuis te bezoeken of vervelende, soms pijnlijke onderzoeken te ondergaan.
  • U of uw kind kan een nepmiddel (placebo) krijgen in plaats van het mogelijke medicijn.
  • U of uw kind kan te ziek zijn of de belasting niet aankunnen.
  • Mogelijk zijn er praktische en emotionele bezwaren. Denk aan reisafstand, opnemen van vrije dagen of opvang regelen voor uw (andere) kinderen, maar ook omgaan met hoopvolle verwachtingen en soms tegenvallende resultaten. Meedoen aan onderzoek kan grote gevolgen hebben voor uw sociale leven en/of gezinsleven.

Is het onderzoek betrouwbaar?

Voor u deelneemt, wilt u weten of het onderzoek betrouwbaar is. Als Spierziekten Nederland u informatie toestuurt over deelname aan een onderzoek, zijn onderstaande punten voor u gecontroleerd. Ook buiten Spierziekten Nederland kunt u onderzoek, ook buitenlands onderzoek, tegenkomen. Houd daarom ook zelf deze punten in het achterhoofd: 

  • Is het onderzoek getoetst aan Europese of andere wetgeving ter bescherming van proefpersonen? Zie ook het kader over de wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen.
  • Wordt het onderzoek aangeraden door een Nederlands universitair medisch centrum of het expertisecentrum voor desbetreffende spierziekte?
  • Als er geclaimd wordt dat er al gunstige resultaten geboekt zijn, zijn ze gepubliceerd in een erkend -medisch vaktijdschrift? Een aardige toets is om te kijken of het tijdschrift terug te vinden is in PubMed. (PubMed is de grootste database van Engelstalige, medische artikelen op internet. Om hier goed mee overweg te kunnen, moet u wel enige medische achtergrondkennis hebben en met zoeksystemen overweg kunnen.)
  • Zijn er andere onderzoeken gepubliceerd op dit gebied die misschien ongunstige resultaten vermelden voor de behandeling in kwestie? PubMed kan hierin ook behulpzaam zijn.
  • Als er geclaimd wordt dat de behandeling verbetering geeft, staan er duidelijke uitkomsten in, of zijn het vage kreten zoals "soms wel 100% verbetering"?
  • Is het onderzoek getoetst door een medisch-ethische commissie of wordt er ten minste verwezen naar wetgeving?
  • Is een arts betrokken bij het controleren van de voortgang of moet u dat zelf doen?
  • Wordt er geld gevraagd voor deelname? Dit is hoogst ongebruikelijk en over het algemeen is het een waarschuwingssignaal dat het gaat om een (nog) niet erkende behandeling, in het ergste geval misschien zelfs oplichterij - en dat komt helaas regelmatig voor.

Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen

In Nederland valt therapeutisch onderzoek (bijvoorbeeld onderzoek naar behandeling, met medicijnen) onder de wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen. Die wet beschermt proefpersonen op verschillende manieren en elk onderzoek wordt vooraf getoetst door een erkende medisch-ethische commissie.
Kernpunten zijn dat proefpersonen schriftelijk en mondeling geïnformeerd worden over het onderzoek en meestal recht hebben op verzekering en reiskostenvergoeding. Verder mogen proefpersonen zich op elk moment terugtrekken uit het onderzoek (als het medisch onverantwoord is om plotseling te stoppen met de behandeling wordt dat uiteraard uitgelegd) en de verkregen gegevens worden alleen gebruikt binnen de wettelijke kaders voor privacy.
Voor onderzoek bij kinderen gelden nog scherpere regels. Er wordt nooit geld gevraagd aan de proefpersonen. Als Spierziekten Nederland u informatie toestuurt over deelname aan een onderzoek zijn bovenstaande punten vooraf gecontroleerd.

Meer informatie

Gratis nieuwsbrief ontvangen?