Coronavaccinatie

Laatste aanpassing: 11 augustus 2021. Deze pagina wordt regelmatig bijgewerkt.

Wel of niet vaccineren?

Voor zover bekend is het risico van een besmetting met het coronavirus, zeker voor mensen met een spierziekte, vele malen groter dan het risico op bijwerkingen van vaccinatie. Daarom is het algemene advies aan mensen met een spierziekte simpel: laat je vaccineren zodra je voor een vaccin in aanmerking komt. Dit is ook het advies van specialisten van Spierziekten Centrum Nederland, het samenwerkingsverband van de neuromusculaire centra in Nederland.

Uitgebreide informatie over de coronavaccins en aandachtspunten bij enkele specifieke spierziekten staan in de (Nederlandstalige) publicatie van de World Muscle Society. Ook internationale experts stellen dat er geen aanwijzingen zijn om vaccinatie bij spierziekten af te raden. De belangrijkste punten uit het document staan verwerkt in onderstaande tekst.

Kijk tot slot ook eens op de Vragen & antwoorden-pagina elders op deze site voor antwoorden op vragen als 'Welk vaccin heeft de voorkeur bij mijn spierziekte?' Algemene vragen over de vaccins worden beantwoord op de site van de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Microbiologie.

Bijwerkingen

Informatie over veiligheid van coronavaccins is te vinden op de website van de Rijksoverheid. Ervaar je zelf een bijwerking die al dan niet met je spierziekte te maken kan hebben? Meld die bij Lareb.

Aandachtspunten bij specifieke diagnoses

Specialisten op het gebied van onderstaande diagnoses melden ons het volgende:

  • Spierziekten waarbij afweeronderdrukkende medicijnen nodig zijn (zoals myositis, MG, Duchenne, MGUS-pnp) – Vaccinatie is mogelijk en wordt geadviseerd. Vaccins die werken op basis van een verzwakt levend virus zouden extra risico’s met zich meebrengen, maar dit is bij géén van de coronavaccins die al ver in het ontwikkeltraject zijn van toepassing. Stel immuuntherapiebehandeling dan ook niet uit in afwachting van een vaccin. Een uitzondering: wie corticosteroïden gebruikt volgens een on-off-schema wordt aangeraden in overleg met de arts twee dagen voor vaccinatie met de off-periode te beginnen, en zo nodig dus de 'on'-periode eenmalig in te korten. Volg het schema daarna weer zoals je gewend bent. Als je normaal gesproken dagelijks corticosteroïden gebruikt, kun je dat blijven doen.
    Een aandachtspunt: mogelijk lokken coronavaccins bij mensen die afweeronderdrukkende medicijnen gebruiken een iets minder krachtige immuunrespons uit dan bij gezonde mensen. Hier wordt in Nederland onderzoek naar opgezet, zie ook de website van de Rijksoverheid. Ook gedeeltelijke bescherming kan echter al helpen en het risico op bijwerkingen is niet vergroot. Uit voorzorg zal het voorlopig na vaccinatie wel nodig blijven om bv. een mondkapje te dragen en afstand te houden.
  • Ziekte van Pompe - Het expertisecentrum raadt vaccinatie aan en adviseert daarbij enzymvervangende therapie en vaccinatie niet op dezelfde dag te laten plaatsvinden. Voor wie zich goed voelt op de dag na toediening van het infuus, is vaccinatie mogelijk. Andersom geldt dat behandeling met enzymvervangende therapie kan vanaf de eerste dag ná vaccinatie, maar wel op voorwaarde dat er geen bijwerkingen zijn (zoals koorts, spierpijn of een grieperig gevoel).
  • CIDP - Deze patiënten krijgen het advies om zich te laten vaccineren, zodra zij daarvoor in de gelegenheid worden gesteld. Er is geen harde reden om het niet te doen en zelfs als de vaccinatie het immuunsysteem zodanig zou beïnvloeden dat de CIDP erger wordt, kan dat meestal vrij goed opgevangen worden met medicatie.
  • GBS - Voor mensen die GBS hebben gehad, gelden dezelfde argumenten om zich te laten vaccineren als voor ieder ander. De medisch specialisten van het GBS-expertisecentrum adviseren personen die in het verleden GBS hebben doorgemaakt om zich wél te laten vaccineren, omdat de voordelen nog altijd opwegen tegen de eventuele nadelen.
    De afgelopen tijd werd de vraag actueel of een COVID-19-vaccinatie GBS kan uitlokken. GBS is recent toegevoegd als zeer zeldzame bijwerking bij vaccins van Janssen en AstraZeneca. Voordelen blijven opwegen tegen de nadelen, vinden naast de EMA en het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) ook het GBS-expertisecentrum en de GBS|CIDP Foundation International (Engelstalig). Bij vaccins van Pfizer en Moderna is geen verband gezien. Zie ook een (ouder) overzicht van wetenschappelijke publicaties en reacties van specialisten op dit gebied

Gentherapie en vaccinatie

Leden stellen de vraag of een COVID-19-vaccinatie nadelig kan zijn voor mensen die in de toekomst mogelijk een gentherapie krijgen aangeboden. Een gentherapie maakt immers vaak gebruik van een aangepast virus (meestal een zogenaamd AAV-virus) om veranderd erfelijk materiaal binnen te brengen in een cel. Het antwoord van de specialisten is: nee, dat is niet nadelig.

Er bestaan heel veel soorten virussen, die van elkaar verschillen als een walvis van een spitsmuis. Een vaccin richt zich heel specifiek op één bepaald virus, in dit geval COVID-19. Sommige coronavaccins maken daarnaast nog gebruik van virusvectoren, net als bij gentherapie. Echter géén van de vaccins die door de Nederlandse overheid zijn besteld, gebruiken AAV.

Vaccineren niet mogelijk?

<nieuw> In sommige gevallen kunnen naast bovengenoemde factoren ook andere afwegingen een rol spelen bij het advies om je wel of niet te laten vaccineren. Overleg bij twijfel met je behandelend arts. Wanneer je arts of behandelaar aangeeft dat je beter niet kunt worden gevaccineerd, of wanneer je te jong bent, dan zijn er gratis zelftests beschikbaar.

Vaccinatie bij kinderen

De effecten van de meeste coronavaccins zijn nog niet bij kinderen onderzocht. Er is één uitzondering: het vaccin van Pfizer is getest bij jongeren. Eerst gold dat alleen voor jongeren vanaf 16 jaar, later ook voor kinderen vanaf 12 jaar (zie bericht van het CBG).

Vanaf eind juni krijgen alle jongeren vanaf 12 jaar die jaarlijks uitgenodigd worden voor een griepprik een uitnodiging, zie ook ons nieuwsbericht hierover. Gezonde kinderen vanaf deze leeftijd kunnen vanaf begin juli een afspraak maken (zie het bericht van de Rijksoverheid).

Voor jongere kinderen is nog niet bekend of en zo ja wanneer zij in aanmerking komen. Voor de andere vaccins geldt dat er eerst nieuwe onderzoeken gedaan moeten worden. Een aantal van dit soort onderzoeken staat gepland, maar het zal vermoedelijk nog wel even duren voordat deze afgerond zijn en het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) de veiligheid en effectiviteit kan beoordelen.

Wat doet Spierziekten Nederland?

Spierziekten Nederland vindt het belangrijk dat kwetsbare mensen snel aan de beurt komen. Zij zijn onevenredig zwaar getroffen door de coronacrisis en leven soms al maanden in isolement om besmetting te vermijden. Samen met andere patiëntenorganisaties en als leden van Patiëntenfederatie en Ieder(in) hebben wij hier bij de minister op aangedrongen en onder meer opgeroepen om ook mantelzorgers niet te vergeten.

In de vaccinatiestrategie kwamen kwetsbare mensen met een snelprogressieve spierziekte of een spierziekte waarbij hart- en longklachten niet altijd bij de huisarts bekend zijn pas later in het traject aan de beurt, tegelijk met gezonde leeftijdsgenoten. We riepen de minister in een brief op om deze groep ook met prioriteit te behandelen.

We hebben tot slot aangedrongen op snelle duidelijkheid rondom de vaccinatie-uitnodigingen van de hoog-risico medische groep mensen met een spierziekte en een beperkte ademhaling. De verantwoordelijkheid voor dit traject lag bij het RIVM. Om te zorgen dat iedereen die binnen dit traject in aanmerking komt zo snel mogelijk de uitnodiging ontvangt, hebben wij meerdere malen onze ondersteuning aangeboden.

Spierziekten en corona

Een overzicht van nuttige informatie rond het coronavirus

Naar spierziekten en corona