Coronavaccinatie

Laatste aanpassing: 24 februari 2021. Deze pagina wordt regelmatig bijgewerkt.

Wel of niet vaccineren?

Voor zover bekend is het risico van een besmetting met het coronavirus, zeker voor mensen met een spierziekte, vele malen groter dan het risico op bijwerkingen van vaccinatie. Daarom is het algemene advies aan mensen met een spierziekte simpel: laat je vaccineren zodra je voor een vaccin in aanmerking komt. Dit is ook het advies van specialisten van Spierziekten Centrum Nederland, het samenwerkingsverband van de neuromusculaire centra in Nederland.

Uitgebreide informatie over de coronavaccins en aandachtspunten bij enkele specifieke spierziekten staan in de (Nederlandstalige) publicatie van de World Muscle Society. Ook internationale experts stellen dat er geen aanwijzingen zijn om vaccinatie bij spierziekten af te raden. De belangrijkste punten uit het document staan verwerkt in onderstaande tekst.

Kijk tot slot ook eens op de Vragen & antwoorden-pagina elders op deze site voor antwoorden op vragen als 'Welk vaccin heeft de voorkeur bij mijn spierziekte?' Algemene vragen over de vaccins worden beantwoord op de site van de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Microbiologie.

Bijwerkingen

Informatie over veiligheid van coronavaccins is te vinden op de website van de Rijksoverheid. Ervaar je zelf een bijwerking die al dan niet met je spierziekte te maken kan hebben? Meld die bij Lareb.

Volgorde: wie mag er eerst?

Op de website van de Rijksoverheid staat welke groepen in welke volgorde voor vaccinatie in aanmerking komen. Bekijk ook het schema met de vaccinatiestrategie voor zorgmedewerkers en die voor mensen die niet in de zorg werken. Zorgmedewerkers van verpleeghuizen kregen als eerste een oproep voor vaccinatie (hieronder vallen ook PGB-hulpverleners). Daarna medewerkers uit de gehandicaptenzorg, wijkverplegers en Wmo-ondersteuners. Meer informatie over uitnodigingen voor PGB-hulpverleners vind je op de website van Per Saldo.

Mensen met een spierziekte en ademhalingsondersteuning horen tot de groepen met het hoogste medische risico. Vaccinatie bij deze groepen wordt voorbereid.

Ook mensen met een spierziekte die een medische indicatie hebben, komen vervroegd aan de beurt ten opzichte van gezonde mensen van 18-60 jaar. Denk daarbij aan spierziekten waarbij hart- of ademhalingsstoornissen voorkomen of waarbij afweerremmende medicatie nodig is. Huisartsen zullen hoogstwaarschijnlijk voor de coronavaccinatie dezelfde lijst gebruiken als voor de griepprik. Iedereen die vorig jaar van de huisarts een uitnodiging voor de griepprik kreeg, zal die dan ook krijgen voor de coronavaccinatie. Voor mensen ouder dan zestig jaar geldt dat zij mogelijk al een uitnodiging voor een vaccin hebben ontvangen.

Let op: heeft u problemen met hart of longen, of gebruikt u afweerremmende medicatie en heeft u nooit een uitnodiging gehad voor de griepprik, neem dan contact op met uw huisarts. Spierziekten Nederland is in overleg met andere organisaties om hierover meer duidelijkheid te krijgen.

Aandachtspunten bij specifieke diagnoses

Specialisten op het gebied van onderstaande diagnoses melden ons het volgende:

  • Spierziekten waarbij afweeronderdrukkende medicijnen nodig zijn (zoals myositis, MG, Duchenne, MGUS-pnp) – Vaccinatie is mogelijk en wordt geadviseerd. Vaccins die werken op basis van een verzwakt levend virus zouden extra risico’s met zich meebrengen, maar dit is bij géén van de coronavaccins die al ver in het ontwikkeltraject zijn van toepassing. Stel immuuntherapiebehandeling dan ook niet uit in afwachting van een vaccin. Een aandachtspunt: mogelijk lokken de coronavaccins een iets minder krachtige immuunrespons uit dan bij gezonde mensen. Hier wordt in Nederland onderzoek naar opgezet. Maar ook gedeeltelijke bescherming kan al helpen en het risico op bijwerkingen is niet vergroot. Uit voorzorg zal het voorlopig na vaccinatie wel nodig blijven om bv. een mondkapje te dragen en afstand te houden.
  • Ziekte van Pompe - Het expertisecentrum raadt vaccinatie aan en adviseert daarbij enzymvervangende therapie en vaccinatie niet op dezelfde dag te laten plaatsvinden. Voor wie zich goed voelt op de dag na toediening van het infuus, is vaccinatie mogelijk. Andersom geldt dat behandeling met enzymvervangende therapie kan vanaf de eerste dag ná vaccinatie, maar wel op voorwaarde dat er geen bijwerkingen zijn (zoals koorts, spierpijn of een grieperig gevoel).
  • CIDP - Deze patiënten krijgen het advies om zich te laten vaccineren, zodra zij daarvoor in de gelegenheid worden gesteld. Er is geen harde reden om het niet te doen en zelfs als de vaccinatie het immuunsysteem zodanig zou beïnvloeden dat de CIDP erger wordt, kan dat meestal vrij goed opgevangen worden met medicatie.
  • GBS - Voor mensen die GBS hebben gehad, gelden dezelfde argumenten om zich te laten vaccineren als voor ieder ander. Mensen met ernstige restverschijnselen, met name een verminderde hart- of longfunctie, komen in aanmerking voor voorrang bij vaccinatie. Dan speelt bij sommigen de vraag of een coronabesmetting of COVID-19-vaccinatie GBS uit kan lokken. Daar is in de VS onderzoek naar gedaan en daar zijn geen aanwijzingen voor gevonden. Zie ook de website van GBS|CIDP Foundation International (Engelstalig) en dit overzicht van wetenschappelijke publicaties en reacties van specialisten op dit gebied.

Gentherapie en vaccinatie

Leden stellen de vraag of een COVID-19-vaccinatie nadelig kan zijn voor mensen die in de toekomst mogelijk een gentherapie krijgen aangeboden. Een gentherapie maakt immers vaak gebruik van een aangepast virus (meestal een zogenaamd AAV-virus) om veranderd erfelijk materiaal binnen te brengen in een cel. Het antwoord van de specialisten is: nee, dat is niet nadelig.

Er bestaan heel veel soorten virussen, die van elkaar verschillen als een walvis van een spitsmuis. Een vaccin richt zich heel specifiek op één bepaald virus, in dit geval COVID-19. Sommige coronavaccins maken daarnaast nog gebruik van virusvectoren, net als bij gentherapie. Echter géén van de vaccins die door de Nederlandse overheid zijn besteld, gebruiken AAV.

Vaccinatie bij kinderen

De effecten van de verschillende coronavaccins zijn nog niet bij kinderen onderzocht. Er is één uitzondering: het vaccin van Pfizer is getest bij jongeren vanaf 16 jaar. We hebben specialisten gevraagd zich te buigen over de vraag of jongeren met een spierziekte die tot de kwetsbare groep behoren, bijvoorbeeld doordat zij beademd worden, voorrang moeten krijgen op dit vaccin. Hier willen zij inderdaad een verzoek voor indienen.

Voor jongere kinderen en andere vaccins geldt dat er eerst nieuwe onderzoeken gedaan moeten worden. Een aantal van dit soort onderzoeken staat gepland, maar het zal vermoedelijk nog wel even duren voordat deze afgerond zijn en het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) kan beoordelen of vaccinatie ook bij hen veilig en effectief is.

Wat doet Spierziekten Nederland?

Spierziekten Nederland vindt het belangrijk dat kwetsbare mensen snel aan de beurt komen. Zij zijn onevenredig zwaar getroffen door de coronacrisis en leven soms al maanden in isolement om besmetting te vermijden. Samen met andere patiëntenorganisaties en als leden van Patiëntenfederatie en Ieder(in) hebben wij hier bij de minister op aangedrongen en onder meer opgeroepen om ook mantelzorgers niet te vergeten.

In de vaccinatiestrategie lijken kwetsbare mensen met een snelprogressieve spierziekte of een spierziekte waarbij hart- en longklachten niet altijd bij de huisarts bekend zijn pas later in het traject aan de beurt te komen, tegelijk met gezonde leeftijdsgenoten. We roepen de minister in een brief op om deze groep ook met prioriteit te behandelen.

Spierziekten en corona

Een overzicht van nuttige informatie rond het coronavirus

Naar spierziekten en corona